Het voormalige gemeentehuis
Na de Tweede Wereldoorlog was het uit 1868 daterende gemeentehuis spoedig te klein. De gemeenteraad besloot
gelden te reserveren voor nieuwbouw. Men had nog geen plek op het oog. In 1959 werd de Binnenhaven voor een
groot deel met zand dicht gespoten. Daardoor ontstond een braakliggend terrein in het hart van de stad. Toen
de gemeenteraad in 1965 een principebesluit nam voor de bouw van een nieuw gemeentehuis, lag die locatie dan
ook meteen voor de hand. Op deze plaats moest het nieuwe bestuurlijk centrum worden gebouwd. Het bekende
architectenbureau Verlaan en Nijhof uit Zwolle kreeg de opdracht voor het maken van plannen. Op 10 maart 1967
ging de gemeenteraad akkoord met het ontwerp. In dezelfde vergadering werd besloten het gebouw 10 meter naar
achteren te verplaatsen. De door de architect geraamd begroting bedroeg de som van 1.060.000 gulden. De
financiering kwam rond doordat de landelijke overheid in het kader van de werkloosheidsbestrijding een
krediet verstrekte van 600.000 gulden tegen 6¾ procent rente in 25 jaar af te lossen. Het resterende
bedrag had de gemeente gespaard.
De begane grond werd als volgt ingedeeld: de secretarie, kantoorruimtes voor andere diensten, de typekamer, de kamer van de gemeentesecretaris en een spreekkamer. Op de eerste verdieping: de trouwzaal, de raadszaal, de kamers van de burgemeester en het college van B en W. Bovendien was er nog de fraaie hal met uitzicht over de haven. Verder kon men beschikken over een enorme zolderverdieping. In de kelder was ruimte beschikbaar voor het gemeentearchief en voor een commandopost van de BB, die in tijden van oorlog als commandopost kon worden gebruikt.
De aanbesteding op 27 april 1967 verliep als volg:
| Metsel- en timmerwerk: | Van Zalk uit Oldebroek f 592.640 | begroot op f 683.723 |
| Loodgieterswerk: | N.V. T. Breman uit Genemuiden f 14.430 | begroot op f 21.811 |
| Schilderwerk: | Deen uit Balkbrug f 16.990 | begroot op f 23.300 |
18 augustus 1967 was een gedenkwaardige dag. Toen daalde burgemeester Anne Lieuwen af in de bouwput. Daar sloeg hij onder overweldigende belangstelling van de bevolking de eerste paal. Vervolgens gingen de bouwvakkers volop aan de slag. Op 16 mei 1968 vergaderde de gemeenteraad over de inrichting van het gebouw. De bekende binnenhuisarchitect en meubelontwerper Dirk van Sliedrecht presenteerde daar een integraal inrichtingsplan dat speciaal voor het gebouw was ontworpen. De architectuur en het interieurdesign gingen bij een aantal onderdelen hand in hand. Net als het gebouw waren ook de meubels groot en zwaar. Er was sprake van voorname eenvoud, goede kwaliteit en stijl. Van Sliedrecht wees op het belang van een stijlvolle inrichting, omdat het nieuwe bestuurlijk centrum het visitekaartje van Genemuiden moest worden. In september 1968 was de buitenkant van het gebouw, op het bordes na, klaar. Pas nu zag de bevolking de ware grootte van het markante, hoge gebouw met zijn twee enorme schoorstenen.
Op 23 mei 1969 werd het gebouw officieel geopend door de Commissaris van de Koningin van Overijssel: de heer Van Nispen tot Pannerden. Dat gebeurde vanaf het bordes. De commissaris sloeg met een hamer op een mechanisme, waarna een projectiel in de lucht werd geschoten. Hieruit verscheen onder gejuich van de aanwezigen een parachute met daaraan de gemeentevlag. Tegelijkertijd hees men de gemeentevlag op het gebouw. De commissaris noemde het gemeentehuis een sieraad en een aanwinst voor de gemeente Genemuiden: 'De stad krijgt als het ware een nieuw hart, zowel letterlijk door de plaats waar het werd gebouwd en figuurlijk omdat het gebouw het middelpunt van de gemeente dient te zijn. Er dienen impulsen vanuit te gaan'. In de jaren 1994-1995 is het gemeentehuis uitgebreid met een vleugel. Het ontwerp was van de architecten Leyh en Kappelhoff.
Bouwmeester Th. G. Verlaan (1912-1997) ontwierp het gemeentehuis van Genemuiden in de 'Delftse of Wederopbouwstijl', die na de Tweede Wereldoorlog gebruikelijk was: dus zonder toeters of bellen. De schoonheid van het gebouw zit in de eenvoud. Bepalend voor het ontwerp was de locatie. Het gebouw kan beschouwd worden als één van de toppers in het oeuvre van Verlaan. De architectonische waarde staat volgens kenners buiten kijf. Het gebouw is opgenomen in de gemeentelijke monumentenlijst. Verlaan was veel betrokken bij de restauraties van monumenten. Zijn ontwerpen voor de afbouw van de torens, van onder andere de Eusebiuskerk in Arnhem, werden meerdere keren bekroond en uitgevoerd. Daarnaast maakte hij ontwerpen voor scholen, banken, gemeentehuizen, etc.
Dirk van Sliedrecht was in de naoorlogse jaren een befaamd interieurarchitect en meubelontwerper. Hij was verbonden aan de Gerrit Rietveld Academie te Amsterdam en stichtte de afdeling interieurarchitectuur aan de Academie voor Kunst en Industrie te Enschede. Verder was hij directeur van de Christelijke Academie voor Beeldende Kunsten in Kampen, nu gevestigd als Art en Design te Zwolle. Zijn meubels zijn inmiddels opgenomen in de collectie van de Faculteit Bouwkunde van de Technische Universiteit in Delft. De artistieke en culturele waarde van de meubels in het voormalige gemeentehuis wordt algemeen erkend.
Het voormalige gemeentehuis kan gezien worden als het hart van de stad Genemuiden. Het stoere, markante gebouw is door zijn grootte en hoogte beeldbepalend ten opzichte van de omringende bebouwing. Dat wordt nog versterkt door de twee hoge schoorstenen. Het heeft daardoor een bijzondere uitstraling: het is een blikvanger! Wie Genemuiden binnenkomt vanaf het pontveer kan er niet omheen. In het centrum van Genemuiden is zonder meer sprake van een unieke stedenbouwkundige situatie: de Binnenhaven met aansluitend het plein en zijn omringende gebouwen met als afsluiting het beeldbepalende voormalige gemeentehuis. Kortom: Genemuiden bezit een stadscentrum om trots op te zijn! Het verdient dan ook bijzondere aandacht.
Het voormalige gemeentehuis heeft voor veel Genemuidenaren emotionele waarde, vanwege de aangiften van geboorten, trouwerijen, aubades, het bezoek van koningin Beatrix en andere zaken. Genemuiden is er mee vertrouwd geraakt. Bovendien werden in dit gebouw beslissingen genomen, waardoor Genemuiden zich kon ontwikkelen tot wat het nu is.
(foto: Foto uit 1975. Het gemeentehuis is toen omgebouwd tot kasteel ter gelegenheid van de 750 jaar stad festiviteiten.)